Ardennen,Een hoog plateau met diepe valleien

Natuurlijk erfgoed

Deze regio lijkt op een breed en hoog rotsplateau met vele reliëfs: steen, valleien met vaak zeer diepe hellingen, golvende landbouwplateaus of grote bosgebieden die vooral kenmerkend zijn voor Midden-Ardennen. De regio is georganiseerd volgens het Openfield-model, een landschap met open velden.

Anderzijds hebben op de hoogvlakten van de regio de slechte tot gemiddelde kwaliteit van de bodems en de ruwere klimaatomstandigheden de ontwikkeling van grasland als belangrijkste landbouwactiviteit aangemoedigd. Dat wil zeggen dat het vee het gras ter plaatse consumeert. Het woud is verspreid in percelen of dicht bos. Als gevolg van de stopzetting van de landbouwpraktijken aan het einde van de 19e eeuw, groeien er tegenwoordig steeds meer naaldbomen in de bossen. Een deel van de hoogvlakte wordt geploegd, evenals de minder steile hellingen.

In het noordoosten van de Ardennen hebben de landschappen zich op een unieke manier ontwikkeld. Op het noordoostelijk plateau, dat aansluit op het Land van Herve, hebben zich coulisselandschappen gevormd. Deze opstelling is zeldzamer, waarbij heggen of struiken de weiden gedeeltelijk afsluiten. In de hele regio is de nederzetting vrij homogeen, gekenmerkt door groepjes huizen in dorpen en gehuchten. In het westen zijn de charmante dorpjes vrij dicht bebouwd, terwijl in het oosten dit minder is. De traditionele dorpskern bestaat over het algemeen uit huizen die op een ongeordende manier zijn gerangschikt en van elkaar worden gescheiden door tuinen en weiden.

Bouwkundig erfgoed

Het traditionele Ardeense gebouw werd ontworpen om te beantwoorden aan de barre weersomstandigheden, namelijk koud en nat. Om bescherming te bieden tegen de kou en om de windbelasting te verminderen, werden aan de buitenkant lage, dikke stenen materialen en een laag hellend dak gebruikt. Om het warmteverlies verder te beperken, is de algemene vorm van het gebouw een vierkante blok. Daarnaast was ook de oriëntatie van het gebouw belangrijk.

De puntgevel van de huizen, verlicht door talrijke ramen, is naar het zuiden gericht om de zonnewinst te maximaliseren. De toegang tot de verschillende delen van het huis verloopt meestal via de oostelijke muur. Aan de noord- en westkant zijn de muren blind om het huis te beschermen tegen de koude noordenwind en de regen uit het westen. Binnenshuis wordt ook rekening gehouden met de algemene bescherming van het huis. Naast het woongedeelte biedt de schuur een efficiënte thermische buffer dankzij de warmte die vrijkomt door het vee. En tot slot fungeren de hooizolders onder het dak een natuurlijke isolatie.

De dominante gebouwen zijn wat men noemt “langgevelboerderijen”. In de charmante dorpjes van de Ardennen zie je die vaak terug. Dit is een boerderij in één blok, verdeeld in drie smalle delen: de woning, de stal en de schuur. Het zijn massieve gebouwen van één of twee verdiepingen, onder een licht hellend leien dak. De oudste traditionele woningen kan je makkelijk herkennen aan hun daken, gemaakt van “cherubijnen”. Dikke stukken leisteen als asymmetrische schubben in een bed van klei. Voor de gevels zijn leisteen en kalkzandsteen zeer typische gesteenten van de streek; stenen met grijze tinten, waarop het grootste deel van het metselwerk is gebaseerd. Vroeger bekleedde men de stenen met een lichtgekleurde pleister of witkalk.