Fagne-Famenne

Landschap

De Fagne-Famenne rolt zich open als een enorme depressie, doorkruist door een groot netwerk van waterlopen. Dit landschappelijk geheeld, dat zich uitstrekt tussen het plateau van de Condroz en de beboste massieven van de Ardennen, vertoont een globaal gezien kalm reliëf, gestructureerd volgens een afwisseling van beboste stroken en weilanden met hier en daar een dorp. Een zeer bijzondere landschapsstrook, de Calestienne, omzoomt de schistdepressie van de Fagne (ten westen van de Maas) en van de Famenne (ten oosten van de Maas), en vormt zo een overgang naar de rand van het Ardense plateau. Deze smalle kalksteenplaat heeft langgerekte heuvels, die "tiennes" worden genoemd.

In deze natuurlijke context heeft de mens zich vooral in het zuidelijke deel van de streek gevestigd, op zoek naar contactzones tussen het kalkplateau en de schistdepressie, die geschikter waren om er dorpen te bouwen. Dit landelijke landschap van de Fagne-Famenne bepaalde een agrarische structuur die behoort tot het model open-field met overwegend weilanden. De verschillende bestemmingen van de gronden zijn op die manier gelaagd volgens de gesteldheid van het reliëf. In de lager gelegen gebieden van de schistdalen, waar de bodem arm en vochtig is, liggen weilanden en boomgaarden met hagen in de vorm van rijen ongesnoeid struikgewas. De platen van het kalkplateau, waar vele voedingsstoffen in de grond zitten, zijn bedekt met niet-omheinde akkers, terwijl de steilere hellingen en de tiennes, met een skeletachtige bodem, het domein zijn van bossen en kalkminnende grasvelden. Deze grasvelden, die vroeger door schapen werden afgegrazen, herbergen een natuurlijk milieu met een uitzonderlijke biodiversiteit. In de Famenne vertoont het merendeel van de dorpen een sterke woningendensiteit, met gebouwen die zer dicht op elkaar staan zonder lintbebouwing te vormen. De dorpen liggen vaak om een helling en vertonen een trapsgewijze structuur die het reliëf volgt, maar die de bodem van de depressie zoveel mogelijk vermijden. In de Fagne treft men vaak een verspreide habitat aan die zich tussen de dorpen door slingert.

Bron: CPDT - FRW

Traditioneel landelijke habitat

Zowel in de Famenne als in de Fagne, behoren de gebouwen tot de "blokhuizen" waar alle functies (woning, stal en schuur) onder één dak worden samengebracht. Als weerspiegeling van de verscheidenheid van de ondergrond vertonen de traditionele woningen een veelheid aan materialen en texturen. Hoewel kalksteen, al of niet witgekalkt, overheersend aanwezig is, leert een aandachtigere observatie ons dat er schistmateriaal, zandsteen en zelfs rode baksteen wordt gebruikt. Hier en daar wordt ook metselwerk in vakwerk of houten vakwerk toegepast, getuigen van bouwstijlen uit lang vervlogen tijden waar leem geleidelijk door baksteen werd vervangen.

De huizenblokken, die in de Fagne meer gedrongen zijn dan in de Famenne, vertonen een langgerekt profiel met een dak in leisteen. De oudste gebouwen van de Fagne onderscheiden zich door grote dakpartijen.

maison fagne famenne

Bron: CPDT - FRW

 

Praktisch